Panie Wielki Nowogród. Marfa-posadnica

Od powieści «Panie Wielki Nowogród» (1967) rozpoczęła się kariera pisarska filologa-rusycy, folklorysty i historyka Dmitrija Bałasowa — autora znanego cyklu powieści historycznych «Władcy Moskiewscy». Pierwsze literackie doświadczenie naukowca utorowało drogę do bardziej rozbudowanego dzieła — powieści «Marfa-posadnica» (1972), również poświęconej dramatycznym epizodom historii Nowogrodzkiej republiki.
Pierwszym literackim utworom Dmitrija Bałasowa towarzyszą charakterystyczne cechy jego dojrzałego stylu twórczego: zarówno powieść, jak i następująca po niej powieść niezwykle przekonywująco i wiarygodnie przedstawiały życie nowogrodzkiego społeczeństwa tamtych odległych wieków, codzienny i duchowy układ życia. Zamieszkując starożytną republikę wyrazistymi postaciami, częściowo historycznymi, częściowo wymyślonymi, Bałasow przekształcił nie tylko mowę swoich bohaterów, ale także tekst autorski w mistrzowską stylizację języka dawnych rosyjskich zabytków literackich.
Do obecnego zbioru weszły oba utwory «nowogrodzkiego cyklu». Powieść «Panie Wielki Nowogród» poświęcona jest heroicznemu okresowi Nowogrodzkiej republiki i opowiada o wyprawie do Liwonii w 1268 roku oraz grandioznej zwycięstwie w bitwie pod Rakowem. Akcja powieści «Marfa-posadnica» przenosi czytelnika w lata 1471–1478, w sam środek konfliktu między Nowogrodzką republiką a Wielkim Księstwem Moskiewskim, który zakończył się zagładą ustroju wiecowego...