Demony

Powieść «Demony» zajmuje szczególne miejsce w twórczości F. M. Dostojewskiego. Nie tylko obok «Zbrodni i kary», «Idioty», «Młodzieńca» i «Braci Karamazow» wchodzi w tzw. «wielką piątkę» pisarza, ale także w tym gronie wyróżnia się szczególnie. Ta powieść, poświęcona problematyce zmagań ciemności i światła, zła i dobra, została pomyślana przez Dostojewskiego w 1870 roku po zamordowaniu w Moskwie przez grupę terrorystyczną Siergieja Nieczajewa jednego z uczestników jego podziemnej organizacji - Iwana Iwanowa, zamierzającego zerwać z nią. Pisarz przezornie poczuł, że zjawiska tego rodzaju są skutkiem całego kompleksu problemów, gromadzących się przez stulecia w kraju. Jednak «Demony» to nie tylko dzieło o Nieczajewie i nieczajewszczyźnie; ale także o możliwości i konieczności ludzkiej duszy, aby przezwyciężyć wszelkie pokusy i wątpliwości, przejść przez wszystkie próby i znaleźć zbawienną drogę, której podążając można odnieść zwycięstwo nad triumfującą na świecie demonizacją - złem, kłamstwem i innymi wadami. Jednocześnie «Demony» to rozległe literackie płótno, przedstawiające w oryginalnej formie narracyjnej życie prowincjonalnego miasta podczas fatalnych wydarzeń.

Wydanie towarzyszą ilustracje wykonane w połowie lat 30-tych XX wieku przez absolwentkę Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych Sarę Shor (1897—1981). Przyszła artystka przyszła na świat w małym powiatowym miasteczku w guberni wołyńskiej na trzy lata przed rozpoczęciem XX wieku. Wydawało się, że czekało ją zwykłe życie setek tysięcy żydowskich dziewcząt, żyjących w rosyjskiej głuszy. Jednak w Sarze obudziła się pasja do malowania. Najpierw Sara uczęszczała do kijowskiej szkoły artystycznej, gdzie po raz pierwszy poznała europejski awangard, a potem przeniosła się do Petersburga. Z czasem przystąpiła do nowego stowarzyszenia artystycznego - «Kultur-Liga»; artyści żydowscy w nim uczestniczący starali się wprowadzać do życia nową sztukę, łącząc ją z motywami narodowymi. W tym duchu rozwijała się także twórczość Sary Shor. Rysowała szkice do teatralnych przedstawień, a potem zafascynowała się grafiką książkową. Książki z rysunkami S. Shor były wydawane przez wiodące wydawnictwa Moskwy i Leningradu. Te wydania były wielokrotnie prezentowane na międzynarodowych wystawach sztuki książkowej, w tym za granicą: w Kolonii, Amsterdamie, Nowym Jorku, Berlinie i Londynie. Przykładem takich prac Shor są także jej ilustracje do «Demonów» Dostojewskiego.