Nos Stalina

I znowu w naszym wydawnictwie ukazuje się książka skierowana do uczniów o wydarzeniach epoki Wielkiego Terroru.

Napisał ją (i stworzył ilustracje) Jewgienij Jelczin. Urodził się w Leningradzie w 1956 roku, ale w 1983 roku emigrował do Ameryki. Osobiste i rodzinne doświadczenia autora znalazły odzwierciedlenie w "Nosie Stalina", ale nie należy w nim szukać cech autobiograficznych. Lepiej, jeśli już szukać, to wszyscy my, a także nasze babcie i dziadkowie. Nasza wspólna przeszłość, fantasmagorycznie zagęszczona, ale przez to nie mniej rozpoznawalna, staje w tej książce razem ze wszystkimi swoimi znikającymi i wciąż nieprzepracowanymi cechami.

"Nos Stalina" – to zaledwie jeden dzień z życia zwykłego radzieckiego ucznia Saszy Zajczika. Ale w tym dniu Sasza zdąży zostać świadkiem aresztowania ukochanego ojca, oficera NKWD, przećwiczyć rolę sztandarowego, stać się synem wroga narodu, zbić popiersie towarzysza Stalina, wywołać prawdziwe zamieszanie w szkole, sprowokować aresztowanie nauczycielki, stać się obiektem werbunku ze strony agenta NKWD.

W tym dniu świat Saszy Zajczika szybko się zawalił: wszystkie jego wyobrażenia o dobru i złu, stabilności i sprawiedliwości porządku świata rozsypały się w proch. Okazało się, że za urzędowymi frazami z gazetowych nagłówków o «wrogach narodu» kryją się realne, bliskie osoby. A ty sam, jeszcze niedawno uchodzący za wzór do naśladowania, stajesz się wyrzutkiem, człowiekiem, którego twarz zamazują atramentem na grupowym zdjęciu szkolnym.

Na końcu książki, stojąc na zapleczu słynnego budynku NKWD na Łubiance, w niemal nieskończonej kolejce krewnych aresztowanych, bohater staje w obliczu nieplakatowych, ludzkich uczuć ludzi, których bliscy wpadli w tarapaty, i w końcu odnajduje nadzieję.