Cesarz Mikołaj I i jego epoka. Don Kichot samowładztwa. 1825—1855.

W stereotypach przedrewolucyjnych liberalnych, a następnie w stereotypach radzieckich cesarz Mikołaj I był przedstawiany głównie jako dusiciel wolności, szorstki żołdak "Mikołaj Palkin", "żałobnik Europy", prześladowca dekabrystów, polskich patriotów, wolnomyślicieli oraz Puszkina, wróg postępu technicznego. Wiele z jego współczesnych uważało go niemal za ideał władcy, nieustraszonego oficera, subtelnego i umiejętnego polityka, kodyfikatora, reformatora, który zbudował stabilną pionową strukturę władzy, sprawnie działający aparat biurokratyczny, na czoło którego stał sam Mikołaj, pracujący na okrągło bez dni wolnych. To właśnie on, jako jedyny z rosyjskich carów, z pełnym uzasadnieniem mógł o sobie powiedzieć: "Państwo - to ja". Na dużym materiale dokumentalnym i świadectwach współczesnych autor bada szczegóły tej kontrowersyjnej postaci rosyjskiej historii i jego epoki.